نبرد فاو

جنگ عراق بر علیه ایران

  • Currently 4.36/5
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Rating: 4.4 out of 25 votes
Comments (3)
You need to have the Flash Player installed and a browser with JavaScript support.
Lights off
Sorry, your favorites list is FULL.

Link to this video

Description

دکتر حسين علايي

يک چشمه از قدرت بسيجيان

در دوران دفاع مقدس، نبردهای بسياری براي بيرون راندن ارتش متجاوز عراق از سرزمين‌های اشغالی ايران و نيز برای ايجاد فشار نظامی بر قوای دشمن، جهت پايان دادن به جنگ تحميلی انجام شده است. برخی از اين نبردها در ادامه تلاش براي دفع تجاوز دشمن، در خاک دشمن انجام شده است. يکی از عمليات‌های بسيار مهم هم از نظر تعيين استراتژی عملياتی مناسب و نيز به‌کارگيری تاکتيک‌های اجرايی بسيار دقيق و همچنين ارزش تعيين کننده سياسی، عمليات حمله به شبه جزيره فاو در خاک عراق بوده است. طبيعتاً طرح‌ريزی چنين عملياتی و نيز ديگر نبردهايی که در سرزمين دشمن رخ داد، برای فتح نظامی کشور عراق، نبوده است بلکه هدف اساسی اینگونه عملیات رساندن دشمن به نقطه‌ای بوده است که از تحميل جنگ بر ايران پشيمان شده و در آينده نيز تصور انجام چنين كارهايی را در ذهن خود نپرورد. در اينجا مختصر نگاهی و گذرا به عمليات والفجر ۸ که در خاک دشمن انجام شد خواهيم داشت.

نبرد فاو در ششمين سال جنگ تحميلی و در روز
۲۰ بهمن سال ۱۳۶۴ در مرز جنوبی استان خوزستان و در جنوب جزيره آبادان، صورت گرفت. اين عمليات در منطقه بسيار حساسی انجام شد، زيرا از يک طرف در مرز اروندرود قرار داشت که رژيم بعثی عراق به بهانه تسلط بر آن، جنگ با ايران را آغاز کرده بود و از طرفی در تنها راه ارتباطی کشور عراق با دريای خليج‌فارس قرار داشت و ارتباط بندر ام‌القصر را از راه خورعبدالله با خليج‌فارس برقرار می‌کرد.
از سوی ديگر، تنها اسکله‌های نفتي عراق به نام‌های «البکر» و «الاميه» در محدوده اين منطقه قرار دارند. زمين منطقه عمليات نيز يکی از زمين‌های پيچيده جنگی و عملياتی، در آن زمان بود، به گونه‌ای كه شامل انواع عوارض زمين از جمله رودخانه، نهر، نخلستان، باتلاق، چولان، جاده، روستا، شهر، ساحل، نمکزار، دشت، اسکله و بندر می‌شد. برای طراحی عمليات در اين منطقه، علاوه بر آن‌که بايد توانائی ها و نحوه گسترش و آرايش دفاعی دشمن در نظر گرفته می‌شد، بايد جنگ با عوارض طبيعی زمين نيز مورد توجه قرار میگرفت؛ عوارضی مانند رودخانه، نهر، نخلستان، باتلاق وغیر

همچنين طرح‌ريزان عمليات بايد جنگ با عوارض مصنوعی ايجاد شده در زمين را هم مد نظر قرار می‌دادند؛ عوارضی مانند انواع موانع، سيم خاردار، ميله‌های خورشيدی شکل و ميدان‌های مين و غیر
از سوی ديگر، از آنجا که مهمترين مسئله پس از شکستن خط اول دشمن و تصور منطقه عملياتی و رسيدن به هدف، انتخاب خط دفاعی مناسب برای مقابله با پاتک‌های وسيع دشمن بود؛ بنابراين، در طرح‌ريزی عمليات بايد در انتخاب اين منطقه دفاعی، دقت بسياری به خرج داده می‌شد تا با استفاده از بيشترين عوارض طبيعی زمين، مثل درياچه نمک، بتوان منطقه تصرف شده را برای مدت معينی حفظ كرد

 

از طرفی تاکتيک سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در طرح‌ريزی هر نوع عمليات، پرهيز از تک جبهه‌ای و تلاش برای دور زدن دشمن و يا نفوذ عميق و ايجاد رخنه گسترده در خطوط دشمن بود، برای همين، طرح‌ريزی عمليات با توجه به محدوديت‌های نحوه تدارک نيروها و نيز چگونگی انجام پشتيبانی از نيروهای عمل کننده به دليل محاصره بودن زمين منطقه عمليات از سوی رودخانه اروند‌رود از سويی و نيز دريای خليج‌فارس از سوی ديگر، يکی از پيچيده‌ترين طرح‌ريزی‌های نظامی و تاکتيکی به شمار مي‌رفت. اگر برتری هوايی ارتش بعثی و نيز قدرت تحرک و توان جابجايی يگان‌های دشمن نيز بر مشکلات فوق افزوده شود، برنامه‌ريزی و طراحی چنين عملياتی از اطلاعات بسيار دقيق و به هنگام و نيز از طرح مانور درخور و مناسبی حکايت مي‌کند. با مطالعه روی نحوه برنامه‌ريزی و چگونگی انجام عمليات والفجر ۸، مشخص می‌شود که فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی توانسته‌اند با استنباط درست از وضعيت دشمن، شرايط زمين مورد نظر برای عمليات و همچنين توان رزمی در اختيار، اين عمليات را طراحی و اجرا كند. بنابراين، پياده کردن دانش و خبرگی فرماندهان اين عمليات می‌تواند کمک شاياني به مدل سازي آن و توسعه بازی جنگ و سناريو سازی برای نبردهای احتمالی آينده بنمايد

اهداف عمليات
مهمترين هدف اين عمليات، دستيابی به يک پيروزی قاطع از نظر نظامی در آن شرايط زمانی در جبهه‌های جنگ بود تا بدينوسيله دولتمردان و سياستمداران کشور برای حل مسئله جنگ و پايان دادن به نبردها از راه سياسی، بتوانند از قدرت عمل بيشتری برخوردار شوند. آقاي هاشمی رفسنجانی در صفحه ۸۸ کتاب بی پرده با هاشمی رفسنجانی مي‌گويد: فاو يکی از عمليات‌هايی بود که برای ختم جنگ طراحی کرده بوديم. هدف هم اين بود که از جاده ساحلی به ام القصر برويم
در آن زمان، مهمترين مسئله برای پايان جنگ، روشن شدن آغاز کننده جنگ و کشور متجاوز برای افکار عمومی جهاني و نيز جامعه بين‌المللي بود. به همين منظور، حضرت امام خميني اصرار داشتند که بايد مسئول جنگ مشخص شود تا مشروعيت و امکان تجاوز به ايران در ذهن همسايگان ايران و قدرت‌های بزرگ شکل نگيرد

بنابراين انجام نبرد فاو در آن شرايط زمانی، مورد نياز مسئولان کشور و مردم چشم انتظار پيروزی‌های درخشان بود. همچنين اجرای عمليات والفجر
۸، می توانست روحيه جديدی برای فرماندهان و طراحان عملياتی به وجود آورده و موجب نشاط رزمی در آنان شده و نيز قدرت دفاعی و عملياتی رزمندگان اسلام را بالا برده و يک بار ديگر نشان دهد به‌کارگيری ابتکار عمل، قدرت خلاقيت و تفکر و به دست آوردن اطلاعات درست از دشمن، میتواند برتری نظامي در صحنه نبرد را به همراه داشته باشد و دشمن را منفعل كند. از طرفی به لحاظ موقعيت جغرافيايی شمال خليج‌فارس و منطقه فاو، عمليات والفجر ۸  از اهداف سياسی و نظامی ويژه‌ای برخوردار بود که مهمترين نتايجی که از آن، حاصل شد عبارت بودند از

۱ـ تصرف شهر فاو و تأسيسات بندری آن
شهر فاو در کنار رودخانه اروند دارای اسکله‌های کوچکی بود که از آن برای پهلوگيری شناورهای سبک و کشتی‌های با آب خور کم، استفاده می‌شد. انبارهای ذخيره نفت و نيز تلمبه خانه‌های مربوط به صدور نفت عراق از طريق پايانه نفتی «البکر» نيز در کنار اين شهر به سمت ساحل خورعبدالله، قرار داشت

۲ـ تصرف بخش انتهايی اروندرود و تسلط بر بخشی ديگر از آن که در مجموع بيش از بيست کيلومتر طول مي‌شد
۳ـ تأمين خور موسی و امکان رفت‌و‌آمد کشتيرانی امن به بندر امام خمينی
۴ـ تهديد بندر ام القصر، محل استقرار ناوگان نيروی دريايی عراق
۵ـ تأمين امنيت کشتيرانی در شمال خليج‌فارس و کمک به افزايش امنيت در جزيره نفتی خارک

۶ـ انهدام و يا تصرف سکوهای پرتاب موشک‌هاي ضد سطحی HY2 در رأس البيشه
۷ـ انسداد راه رفت‌وآمد ناوگان نظامی و تدارکاتی رژيم بعثی عراق به خليج‌فارس از راه خور عبدالله
۸ـ ايجاد فشار روانی بر کشورهای عضو شورای همکاری خليج‌فارس براي قطع حمايت‌های مالی، نظامی، سياسی و تبليغاتی از رژيم صدام

دلايل انتخاب منطقه فاو
با توجه به نياز کشور به انجام يک عمليات کاملاً موفقيت‌آميز برای رسيدن به اهداف مشخصی که در بند قبل به آن اشاره شد، با بررسی‌های فراوانی که انجام گرفت، مشخص شد که در آن شرايط زمانی، تنها منطقه‌ای که امکان به‌کارگيری همه استعدادها و توانايی های قوای رزمی ايران عليه ضعف‌های دشمن برای رسيدن به يک هدف مهم، وجود دارد و از نظر نظامی در دسترس طرح‌ريزی است، با توجه به نکات زير منطقه فاو است

۱ـ حساسيت نسبتاً کم دشمن نسبت به اين منطقه و غافلگير بودن منطقی نسبت به آن دشمن با ديدگاه کلاسيک خود تصور يک عمليات گسترده از سوی قوای ايران با گذر از مانع اروندرود را نداشت. او حداکثر احتمال يک تک نفوذی و يا انجام يک عمليات محدود را از سوی رزمندگان اسلام در اين منطقه می‌داد که پس از عمليات و تهاجم و گرفتن يک سرپل کوچک، دوباره قوای ايرانی به مواضع خود باز میگردند
در يکی از اسناد به دست آمده پس از تصرف محل قرارگاه لشكر
۲۶ ارتش بعثی در جريان عمليات والفجر ۸، نامه‌ای از فرمانده تيپ ۱۱۱ به فرمانده سپاه سوم ارتش عراق ديده شد که در آن، فرمانده تيپ در گزارش خود نوشته بود که چهارصد دستگاه لودر، بولدزر و کاميون ايرانی در حال انجام فعاليت‌های مهندسی در ميان نخلستان‌های اطراف اروندرود هستند و او با آوردن قراين و شواهدی که از مشاهده فعاليت‌های گوناگون رزمندگان اسلام جمع‌بندی کرده بود، به اين نتيجه رسيده بود که ايرانی‌ها مي‌خواهند در اينجا عمليات كنند، ولي ماهر عبدالرشيد فرمانده سپاه سوم در جواب وی نوشته بود که ايرانی‌ها می خواهند ما را در منطقه آبادان و فاو فريب دهند و شما بيخود ترس توی دل نيروها نيانداز، ما بهتر می‌دانيم که ايران کجا مي‌خواهد عمليات انجام دهد

۲ـ ضعف خطوط پدافندی دشمن در اين منطقه نسبت به ديگر خطوط دفاعی جبهه‌ها به دليل
الف) تصور دشمن از اروندرود به عنوان يک مانع قوی
ب) امکان نداشتن ايجاد استحکامات فراوان و احداث موانع مصنوعي گسترده در جلوی خط اول با توجه به نزديکی سنگرهای دشمن در کنار رودخانه، دشمن بين سنگرهای خود و آب اروندرود در شرايط جزر را با انواع موانع مصنوعی، از جمله ميل‌گردهای خورشيدی و سيم‌های خاردار و ميادين مين پوشانده بود تا غواصان و رزمندگان پياده نتوانند از آن بگذرند

۳ـ حضور نداشتن لشكرها و تيپ‌های قوی دشمن در خطوط دفاعی
۴ـ نبود عمق دفاعی مناسب در خطوط دشمن به دليل غير ممکن بودن ايجاد رده‌هاي گوناگون پدافندی به خاطر شرايط نامطلوب زمين.
۵ـ وجود جناحين امن براي نيروی تک کننده پس از تصرف مثلث فاو و محدود شدن دفاع از آن، تنها به يک جبهه

۶ـ مجبور ساختن دشمن به جنگيدن در سرزمين و در زمانی که ارتش بعثی، تمايل به درگير شدن در آن نداشت



روش‌های اِعمال غافلگيری
براي پيروزی در هر نبردی غافلگير کردن دشمن و فريب وی نسبت به منطقه و اهداف عمليات، يکی از اصول اساسی و عوامل مهم رسيدن به موفقيت است. به ميزان اهميت هر عمليات و نيز شرايط برتری دشمن، رعايت اصل غافلگيری مي‌تواند کمک بسياری به رسيدن به نتايج مطلوب بنمايد. بايد به گونه‌ای برنامه‌ريزی کرد تا دشمن، هم در تشخيص مکانی که قرار است نبرد در آن صورت گيرد، غافلگير شود و هم از زمان وقوع آن اطلاع نيابد. برای همين، بايد از تاکتيک‌ها و روش‌های عملياتی جديدی استفاده کرد تا دشمن نتواند از شيوه‌هايی که قرار است در درگيری از آن استفاده شود، آگاهی يابد. بنابراين، قرارگاه خاتم‌الانبياء (ص) براي غافلگير کردن دشمن كارهای زير را انجام داد
۱ـ طرح‌ريزی عمليات فريب
از آنجا که پيشتر نبردهای خيبر و بدر در منطقه هور الهويزه از سوی رزمندگان اسلام انجام شده بود برای همين، با تشکيل قرارگاهی به نام «قرارگاه عمليات فريب» به دشمن نشان داده شد که عمليات بزرگ بعدی قوای اسلام در اين منطقه صورت خواهد گرفت. بدين منظور رفتارها به گونه‌ای تنظيم شد که شواهد و قراين تک، به دشمن نشان داده شود. برای همين، اقدامات زير صورت گرفت


الف) نقل و انتقال تجهيزات نظامی و نيروهای رزمنده در شرايط علنی و نيز استتار شده و ستون کشي‌های ظاهری و مکرر به ويژه چند روز پيش از آغاز عمليات والفجر
۸
ب) تقويت خطوط اول و استقرار نيروهای اطلاعات عمليات به منظور برخورد و دستگيری نيروهای نفوذی و اطلاعاتي دشمن
پ) استقرار سايت موشکی پدافند هوايی هاگ در منطقه عمومی هور که به مفهوم آمادگی قوای اسلام برای يک عمليات جديد است.
ت) اقدام به شناسايی مواضع دشمن و به دست آوردن اطلاعات از يگان‌های ارتش بعثی مستقر در اين منطقه
ث ـ فرستادن فرماندهان يگان‌های خط شکن سپاه و نيز برخی از مسئولان اطلاعات عمليات قرارگاه‌هاي تاکتيکي به منطقه هور، تا توجه دشمن و نيز عناصر جاسوسی وی به حضور آن‌ها جلب شود, بايد توجه داشت که يکی از راه‌های يافتن منطقه عملياتی رزمندگان ، کنترل دشمن در نقاطی بود که اين افراد در آن رفت‌وآمد مي‌کرده و فعال مي‌‌شدند

۲ـ برنامه‌ريزی برای اجرای تک پشتيبانی
از آنجا که قرار بود همزمان با عمليات سپاه در منطقه فاو، ارتش جمهوری اسلامي ايران نيز در هر منطقه‌ای که توانايی دارد تا با لشكرها و تيپ‌های سازمانی خود به اجرای تک مستقل بپردازد، به طرح‌ريزی عمليات اقدام نمايد؛ بنابراين، تک در محور پاسگاه زيد تا شلمچه و منطقه چذابه که در دستور کار ارتش قرار گرفته بود به عنوان تک پشتيبانی برای عمليات سپاه در فاو، به شمار می‌رفت. البته اجرای عمليات سپاه در فاو هم، نقش تک پشتيبانی براي عمليات ارتش را ايفا می‌کرد. قرار بر اين بود هر يک از عمليات طرح‌ريزی شده از سوی ارتش و سپاه، که در منطقه خود موفق شد، به عنوان تلاش اصلی قلمداد شده و محور بعدی به عنوان تک پشتيبانی محسوب شود. از آنجا که پيشروی در محور شلمچه به دليل نزديکی آن به شهر بصره برای دشمن بسيار خطرناک تلقی می‌شد؛ بنابراين، چنانچه يگان‌های ارتش می‌توانستند خط اول دشمن در اين ناحيه را به تصرف خود درآورند و مقداری در آن پيشروی نمايند، اين اقدام، باعث عدم جابجايی فوری واحدهای ارتش بعثی به سمتِ منطقه تلاش اصلی مي‌شد. البته، تک ارتش در محور شلمچه، قرين موفقيت لازم نشد و به رغم تلاش واحدهاي در خط، پيشروي چندانی صورت نگرفت. لازم به ذکر است که تعدادی از گردان‌های واحدهاي سپاه برای انجام تک در شلمچه در اختيار نيروی زمينی ارتش قرار گرفته بود

۳ـ طرح‌ريزي عمليات محدود و ايذايی
فرماندهي کل سپاه با به کارگيري بخشی از توان يگان‌هايی که در مرحله اول عمليات والفجر
۸ براي آنها مأموريتی پيش‌بينی نشده بود در منطقه ام‌الخصيب، واقع در روبه‌روی شهر خرمشهر و جزيره ام‌الرصاص و جزيره بوارين واقع در خاک عراق، عملياتی را طراحي کرد تا يگان‌هاي دشمن در اين منطقه را درگير نگه داشته و از امکان اعزام فوري آن‌ها به منطقه اصلي عمليات در جبهه فاو جلوگيري نمايد. گفتني است که بلافاصله پس از آغاز عمليات در منطقه فاو، اين يگان‌ها به آن ناحيه اعزام شدند. قرارگاه نجف اشرف با استعداد پنجاه گردان از رزمندگان سپاه انجام اين مأموريت را بر عهده داشتند که موفق شدند بخشی از دو جزيره هدف را تصرف نمايند. ولی با پيشروی تلاش اصلی در منطقه فاو، کل يگان‌های اين قرارگاه پس از ۴۸ ساعت به منطقه والفجر ۸منتقل و مأموريت دفاع حول محور جاده استراتژيک را بر عهده گرفتند

۴ـ عمليات حفظ اطلاعات
از آنجا که بايد آماده‌‌سازی منطقه تلاش اصلی عمليات که در فاصله ۴۵کيلومتری جنوب شرقي آبادان قرار داشت براي دشمن پوشيده باقی می‌ماند، برای همين، شديدترين تدابير حفاظت اطلاعات از منطقه خسرو آباد تا دهانه اروندرود از يک سو و از شبه جزيره آبادان تا بهمنشير از سوي ديگر، برنامه‌ريزی و به مرحله اجرا درآمد. بدين منظور اقدامات زير انجام شد

الف) واحدهای دژبانی در همه راه‌هاي ورود به منطقه مستقر شده و در نقاط ايست و بازرسي از رفت‌وآمد يگان‌ها و رزمندگاني که حضورشان در اين ناحيه ضروری نبود جلوگيری مي‌کردند و عبور خودروهای مهندسی و يا تجهيزات جنگی و يا فرماندهان تاکتيکی فقط با کارت رفت‌وآمد ويژه امکان پذير می‌بود. البته پيش از آن همه فرماندهان قرارگاه‌ها و لشكرها و تيپ‌ها و ديگر يگان‌های پشتيبان خدمات رزمی، توجيه شده بودند که برای رفت‌وآمدهای ضروری با استفاده از تاريکی شب و با چراغ خاموش و با کم ترين سر و صدا به انجام مأموريت خود بپردازند. لازم به ذکر است که با استفاده از اين تدابير ظرف سه ماه بزرگ ترين عمليات مهندسی که در شرايط عادی به دو سال وقت نياز داشت، برای آماده کردن شرايط عمليات در مناطق نزديک به خط تماس، انجام گرفت

ب) به منظور استقرار تدريجی يگان‌های تک کننده و به وجود نيامدن حساسيت در دشمن، يگان‌های مرزی ژاندارمری مستقر در کنار اروندرود با واحدهای سپاه ولی با همان شکل و شمايل و با همان سلاح ها، تعويض شدند و ميزان آتش اجرا شده از سوی واحدهای ژاندارمری بر روی مواضع دشمن، از سوی يگان‌های سپاه، حفظ شد تا دشمن متوجه تغيير يگان‌ها در خط نشود


پ) از شش ماه قبل از آغاز عمليات، تنها سه نفر از هر يگان در جريان عمليات در اين منطقه قرار گرفتند که عبارت بودند از فرمانده، قائم مقام و مسئول اطلاعات عمليات هر واحد
ت ـ اجازه افزايش فرکانس‌های ارتباط بيسيم بيش از آنچه پيشتر در منطقه موجود بود به يگان‌ها داده نشد و آنها برای ارتباطات خود فقط مجاز به استفاده از سيستم ارتباط با سيم که امکان شنود از سوی دشمن را نداشته باشد داشتند. حتی فرماندهان گردان‌های غواص در حين آغاز عمليات نيز از استفاده از بي‌سيم خودداري كرده و با خود تلفن‌های قورباغه‌ای را به همراه سيم مربوطه از اروندرود عبور داده و به ساحل دشمن بردند تا بتوانند وضعيت نيروهای خط شکن را به رده‌های بالای خود با اطمينان، گزارش دهند

۵ـ کنترل اطلاعاتی دشمن
به منظور مراقبت از شرايط دشمن و اطمينان از غافلگير بودن وی، واحدهای اطلاعات عمليات با استفاده از دکل‌های بلند ديده‌بانی که در منطقه وجود داشت، مرتب دشمن را تحت نظر قرار داده و تغييرات آرايشی و آمادگی وی را کنترل می‌کردند. از طرفی با در اختيار گرفتن عکس هوايی از منطقه فاو که توسط هواپيماهای
RF4، صورت مي‌گرفت، امکان بررسی بيشتر بر روی وضعيت دشمن فراهم مي‌آمد. تمام اقدامات تاکتيکی دشمن رسد می‌شد و ميزان حجم آتش‌های وی روی نقشه و در يک منحنی ثبت می‌شد تا تغييرات معنی‌دار آن از نظر هشياری دشمن مورد ارزيابي قرار گيرد

پنج روز پيش از آغاز عمليات، اطراف قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبيا از سوی هواپيماهای دشمن بمباران شد. برخی از فرماندهان اين بمباران را ناشی از لو رفتن عمليات و به هم خوردن غافلگيری ارزيابی مي‌کردند ولی با بررسي‌هاي بيشتر معلوم شد که هواپيماهاي ارتش بعثي برای حمله به نفت‌کشي در خليج‌فارس که نفت صادراتی ايران را حمل می‌کرد اعزام شده بودند که در بازگشت از مأموريت، بمب‌های مصرف نشده را به طور اتفاقی در ميان نخلستان‌های ايران رها کرده‌اند. چنانچه اين کنترل اطلاعاتی وجود نداشت، ممکن بود به اشتباه اين اقدام دشمن، تفسير نادرست شده و باعث تأثير بر عمليات شود.

۶ـ انتخاب منطقه غافلگير کننده
دشمن امکان عمليات در منطقه مثلث فاو را از نظر منطق کلاسيک نظامی رد میکرد. اسناد به دست آمده پس از عمليات والفجر
۸نشان می‌دهد که بخش‌هاي اطلاعاتي ارتش بعثی، با کمک اطلاعات دريافتی از ماهواره‌ها، عکس‌های هوايی و مشاهده فعاليت‌هاي ايران، به اين نتيجه رسيده بودند که قراين و شواهد يک تک گسترده از سوی قوای ايران در منطقه فاو و رأس البيشه وجود دارد، ولی نيروهای عملياتی ارتش صدام با توجه به منطق نبرد، امکان عبور از رودخانه اروندرود و انجام يک تهاجم وسيع بدون داشتن پل‌های متعدد بر رودخانه اروندرود و نيز مشکل تدارک نيروهای تک کننده و نيز تداوم عمليات از سوی يگان‌هاي مهاجم را منتفی مي‌دانستند و اجراي چنين عملياتی را خودکشی بزرگ و يک اشتباه استراتژيک برای ايران، ارزيابی می‌کردند.
چند روز قبل از عمليات تعدادي از فرماندهان عالي رتبه از ستاد کل ارتش بعثي از منطقه فاو بازديد کرده و پس از مشاهده شرايط اروندرود، به اين نتيجه رسيده بودند که مشکلات عبور از رودخانه اروند آن چنان زياد است که امکان يک تک گسترده از سوي ايرانيان در اين منطقه متصور نيست.
بنابراين میتوان اين‌گونه برداشت کرد که عامل اصلی غافلگير شدن دشمن، نبود درک درست ستاد ارتش بعثی از استراتژی ايران در آن زمان و نيز برنامه‌ريزی‌های گسترده سپاه برای انجام يک عمليات کاملاً موفق بود.

موقعيت مکاني منطقه عمليات
زمين منطقه عمليات والفجر ۸، شامل شبه جزيره فاو میشد که بين رودخانه اروند واقع در جنوب استان خوزستان و دريای خليج‌فارس و خورعبدالله قرار گرفته است. اين سرزمين تحت تأثير جزر و مد آب خليج‌فارس و رطوبت دايم حاصل از آن و نيز نهرهای منشعب از اروندرود قرار داشت. به همين دليل بخش عمده‌ای از زمينِ منطقه عمليات، باتلاقی، نمکزار و سست بود و در نتيجه برای رفت‌وآمد خودروها و نيز تانک‌ها و نفربرها و حرکت ستون‌های زرهی و نيز مانور يگان‌های پاتک کننده مناسب نبود. بخش ديگری از زمين منطقه عمليات، پوشيده از نخلستان و نهرهايی بود که اين نخل‌ها را آبياری می‌کردند. برای همين، رفت‌وآمد خودروهای رزمی و زرهی منحصراً از طريق سه جاده اصلی آسفالته که يکی جاده ساحلی به ام القصر و ديگری جاده بصره ـ فاو به نام البحار و ديگری جاده استراتژيک فاو است، صورت می‌گرفت و ديگر نقاط برای رفت‌وآمد خودروها و ادوات جنگی و حتی برای رفت و آمد نفرات پياده، مناسب نبودند و امکان گسترش يگان‌هاي رزمی زياد به دليل وضعيت و عواض زمين، وجود نداشت.

از طرفي تراکم بيش از حد يگان‌های نظامی در اين منطقه موجب آسيب‌پذيری آنها مي‌شد.
عمق آب رودخانه اروندرود، که از دريای خليج‌فارس تأثير می‌پذيرفت به طور متوسط به
۸متر می‌رسيد، به گونه‌ای كه امکان کشتيرانی در آن را فراهم مي‌آورد و کشتی‌های تا ۳۰ هزار تنی قبل از آغاز جنگ در آن رفت‌وآمد می‌کردند، ولي به دليل بروز جنگ، سال‌ها بود که در اين رودخانه کشتيرانی صورت نگرفته بود و چون لايروبی هم نشده بود، برای همين، رفت‌وآمد کشتی‌ها در آن، مستلزم آب نگاری جديد مي‌بود، ولي در عين حال برای عبور يدک‌کش‌های سبک و بارج‌های باربری و نيز لنج‌ها به شرطی که ناخدای آنها آشنا به وضع رودخانه مي‌بود، مشکلي ايجاد نمی‌کرد. عرض اين رودخانه بين ۶۵۰ تا بيش از ۱۰۰۰ متر است و پل زدن بر آن، شرايط ويژه‌ای را مي‌طلبيد. در ساحل رودخانه، پوششي از چولان (بوته‌های بلند) و نی وجود داشت. ارتفاع چولان‌ها به حداکثر ۵/۱متر و ارتفاع نی‌ها به ۳ تا ۴ متر می‌رسيد، به گونه‌ای که رزمندگان به راحتی مي‌توانستند در ميان آنها مخفی شوند، ولی همين امر از گسترش يگان‌های مانوری در آنها، جلوگيری می‌کرد. همچنين، نخلستان‌های بزرگي در دو طرف ساحل اروندرود در سَمت خودی و دشمن وجود داشت که عمق آن بين ۲ تا ۵ کيلومتر متغير بود و زمين اطراف آن اغلب سست و نامناسب برای رفت‌وآمد واحد‌های رزمی می‌بود. اين نخلستان ها، زمين منطقه عمليات را به دو بخش جدا استتار شده و بدون پوشش، تقسيم می‌کرد و برای يگان‌های رزمی، محدوديت فراوانی را ايجاد می‌نمود.

پس به طور خلاصه، وضعيت منطقه عمليات يا زمين درگيری مجموعه‌ای بود از عوارضی شامل:
۱- سرزمين باتلاقی ۲- نمک زار ۳- رودخانه ۴- نخلستان ۵- شهر ۶- روستا ۷- چولان ۸- جاده‌های آنتنی عمود بر اروندرود ۹- درياچه نمک ۱۰- همجواری با دريا در خورعبدالله ۱۱- نهرهای متعدد متصل به اروندرود.

عوارض طبيعی فوق سرزمين نسبتاً پيچيده‌ای را براي انجام يک تک موفق ايجاد کرده بود که در ترکيب با عوارض مصنوعی‌ که دشمن در ساحل دور اروندرود به وجود آورده بود، موجب ابهام بسياری در برنامه‌ريزی برای آفند در اين منطقه می‌شد، ولی از آنجا که ارزش نظامی و سياسی اين منطقه براي رژيم بعثي عراق، فوق‌العاده مهم بود؛ بنابراين، بايد طراحان عمليات عوارض فوق را به عنوان مشکلات طرح عملياتی ملاحظه نموده و برای فايق شدن بر آنها راهکارهای مناسب تاکتيکی در نظر می‌گرفتند؛ بنابراين، فرماندهی قرارگاه خاتم الانبياء(ص) تصميم گرفت تا نحوه عبور از رودخانه، چگونگی جنگيدن در نخلستان، باتلاق و شيوه درگيری‌های شهری را به رزمندگان لشكرها و تيپ‌هاي شرکت کننده در اين عمليات، آموزش دهد.

وضعيت و شرايط کشور عراق در زمان عمليات والفجر ۸
1- در اين سال، دولت عراق نيمی از توليد ناخالص داخلی سالانه خود؛ يعنی در حدود
۱۴ ميليارد دلار را به خريد تسليحات و فناوری ساخت سلاح‌های مورد نياز اختصاص داد.
۲- در اين سال برتری کامل نظامی ارتش بعثی برقوای ايران برقرار بود


Post your comment

Your name:


Your comment:


Confirm:



* Please keep your comments clean. Max 400 chars.

Comments

  1. مجتبی
    مجتبی
    4 months, 3 weeks ago

    سلام لطفا لینک دانلود را قرار بدین مرسی
  2. رایحه
    رایحه
    9 months, 3 weeks ago

    مرسی
  3. علی
    علی
    1 year ago

    خواهشا لینک دانلود را نیز قرار دهید
Artist: جنگ عراق بر علیه ایران
Video title: نبرد فاو
Category: نظامی
Views: 5929
Submitted by: admin




rn